کلاچ چیست؟

کلاچ طبق تعریف کلی، کلاچ وسیله‌ای است که حرکت چرخشی یک شفت را به شفت دیگر منتقل می‌کند.

درواقع کلاچ یک رابط اصطکاکی بین جعبه‌دنده و موتور بوده که در ابتدا توان تولیدی موتور را به جعبه‌دنده منتقل می‌کند.

پس از آن با حضور سایر سیستم‌ها توان به چرخ‌ها منتقل می‌شود.

درواقع به هنگام حرکت خودرو کلاچ درگیر بوده و عمل انتقال توان از موتور به جعبه‌دنده و در نهایت به چرخ‌ها اتفاق می‌افتد.

اما به هنگام رانندگی در زمان‌هایی لازم است تا این ارتباط قطع شود؛ به‌عنوان مثال جهت تغییر سرعت نیاز به تعویض دنده است.

 

انواع کلاچ

 

کلاچ‌ها در حالت کلی به 4 دسته تقسیم می‌شوند:

بدون لغزش:

این کلاچ‌ها به صورت صفر و یک عمل می‌کنند؛ بدین معنی که یا در حالت خلاص قرار دارند یا در حالت درگیری کامل.

یک‌طرفه:

همان‌طور که از اسم این نوع کلاچ‌ها مشخص است، گشتاور تنها از یک طرف منتقل می‌شود.

هیدرولیکی:

در این نوع کلاچ‎ها از یک سیال جهت انتقال نیرو استفاده می‌شود.

بدین صورت که نیرو از طریق یک صفحه به این سیال منتقل شده و سپس از طریق این سیال به صفحه دیگر که متحرک است منتقل می‌شود.

اصطکاکی:

کلاچ‌های اصطکاکی بر اساس اصطکاک بین دو صفحه با ضریب اصطکاک بالا طراحی و تولید می‌شوند.

 

وظیفه دیسک و صفحه کلاچ چیست

دیسک و صفحه بخشی از گیربکس است که وظیفه آن انتقال نیرو است.

این انتقال نیرو باعث افزایش قدرت خودرو می شود.

این فرایند به این گونه است که هنگام حرکت خودرو با استفاده از دنده، نیرو را افزایش و به چرخ دنده های انتقال می دهیم.

حالا بستگی به شرایط دارد که برای انتقال نیرو چه زمانی دنده بیشتر بدهیم و چه زمانی دنده معکوس بدهیم تا قدرت خودرو افزایش پیدا کند.

این روند در خودروهایی است که دنده دستی دارند در خودروهای اتوماتیک این روند به صورت خودکار انجام می شود.

کلاچ تک صفحه‌ای

با توجه به گستردگی استفاده از کلاچ‌های صفحه‌ای در خودروهای موجود در بازار اندکی بیشتر وارد جزئیات این نوع کلاچ می‌شویم.

اجزای اصلی این کلاچ شامل صفحه، دوشاخه، فنر دیافراگمی، بلبرینگ‌ها و… است.

صفحه کلاچ

به قسمت اصلی مقاله «همه چیز در مورد دیسک و صفحه کلاچ» یعنی تعریف صفحه کلاچ رسیدیم.

صفحه کلاچ را می‌توان مهم‌ترین قطعه سیستم کلاچ دانست؛ چراکه حرکت لازم برای سایر قسمت‌ها را فراهم می‌کند.

صفحه کلاچ به صورت دایروی بوده و هر دو سطح آن دارای ضریب اصطکاک بالایی است که این ضریب بالا به خاطر لنت‌هایی است که روی صفحه را پوشانده است.

لازم به ذکر است که صفحه کلاچ یک قطعه مصرفی بوده و در گذر زمان دچار فرسوده شده و لذا نیاز است که هر از چند گاهی تعویض شود.

با این وجود برخی عوامل دست‎در‌دست هم داده و باعث مصرف و فرسودگی زودرس صفحه کلاچ می‌شوند که برخی از این عوامل در ادامه ذکر شده‌است.

قطعات تشکیل دهنده دیسک و صفحه

دیسک و صفحه از 7 قسمت اصلی تشکیل شده است این قطعات شامل :

صفحه کلاچ، دیسک کلاچ، بلبرینگ کلاچ، دوشاخه کلاچ، صفحه دنده، شاخک ها و اهرم هستند که هر کدام وظیفه خاصی دارند که مکمل هم برای این کار هستند.

طرز کار دیسک و صفحه

دیسک و صفحه چند نوع دارد : یک صفحه ای، دو صفحه ای، خشک، روغنی و اتوماتیک و باید گفت که انتقال نیرو توسط دیسک و صفحه به دلایل زیر انجام می شود :

۱. به منظور ورود گشتاور کافی به سایر بخش های به حرکت در آورنده خودرو در همان لحظه شروع حرکت لازم است.

۲. عمل تعویض دنده در زمان ارتباط پیشرانه با دستگاه انتقال نیرو ممکن نیست و کلاچ با قطع کردن از موتور به سایر بخش ها تعویض دنده را آسان می کند.

۳. در لحظه راه افتادن پیشرانه باید گشتاور قسمت های دوار را به کم ترین میزان ممکن رساند.

صفحه کلاچ به همراه رویه هایش به یک ورق فولادی پرچ می شود و این ورق فولادی به کمک فنر پیچشی حرکت دورانی را منتقل می کند.

عیوب دیسک و صفحه

از عیوب دیسک و صفحه می توان به لرزیدن خودرو در لحظه رها کردن کلاچ اشاره کرد و این لرزش به دلیل از فنر خارج شدن توپی صفحه کلاچ می باشد.

به منظور رفع این ایراد ( معیوب بودن فنرها) و نگهداری صحیح خودرو ، باید فورا صفحه کلاچ کاملا تعویض شود.

از دیگر معایب می توان به بکسواد کلاچ اشاره کرد که به دلیل چرب شدن لنت یا تمام شدن لنت صفحه کلاچ می باشد.